Çocuklarda Diyabet (Şeker Hastalığı)

 

Çocuk diyabeti ve çocuklarda şeker belirtileri en çok merak edilen konu başlıkları arasında yer alıyor. Çocukluk çağı diyabetinde insülin, beta hücreleri tarafından üretilemez. Besinlerden gelen glikoz kullanılamadığı için kan şekeri yükselir. Artan kan şekeri idrarla vücuttan atılmak istendiği için sık idrara çıkma yaşanır.  Sık idrara çıkma, çok su içme ihtiyacına neden olurken vücut yağ yakar ve beslenme artsa bile kilo kaybı görülür. [1]

 

Çocuklarda Şeker Hastalığı Belirtileri

 

Çocukluk çağı diyabeti (çocuklarda şeker hastalığı) nasıl anlaşılır sorusu özellikle ebeveynler için endişe konusudur. Çocuklarda diyabet belirtileri aşırı su tüketimi, sık idrara çıkma ve bazen bunlara eşlik eden iştah artışı şeklinde özetlenebilir. Ancak sadece bu belirtilere bakılarak çocuk için diyabet tanısı konulamaz. Çocuklarda şeker olduğu nasıl anlaşılır sorusunun yanıtı ise ancak yapılacak testlerle verilebilir.

 

Çocukluk Çağı Diyabeti Tanı Kriterleri

 

Kan şekeri ölçümü ve ilgili semptomların varlığı esas alınarak tanı konur. Çocukta şeker var mı sorusunun yanıtı için aşağıdaki testler önemlidir. [2]            

Açlık kan şekerinin ≥ 126 mg/dl olması veya

OGTT’de 2. saat kan şekerinin ≥ 200 mg/dl olması veya (1,75 gr/kg max 75gr glukoz yüklemesi sonucu bakılmalı)

·       Rasgele kan şekerinin ≥200 mg/dl olması ve diyabetin klasik semptomlarının olması 

·       HbA1c > %6,5 olması (Tip 1 diyabet tanısında tek başına HbA1c’nin tanısal değeri tartışmalıdır)                                                                            

                                                                                                                                                                                                        

Çocuklarda Diyabet Takibi Nasıl Yapılır?

 

Çocuklarda diyabet yönetiminde şeker takibi çok önemlidir. Şeker düzeyini bilmek, insülin dozunu ayarlamak ve diyabeti kontrol altına alabilmek için gereklidir. Bu nedenle evde kan şekeri ölçüm cihazı ile çocuklar için şeker ölçümü yapabilirsin. Evde kan şekeri ölçümü parmaktan kan alınarak yapılır ve en sık kullanılan yöntemlerdendir. Ancak hem acı verici olması, hem kan görmenin rahatsız edici etkisi, hem de her yerde her ortamda uygulanabilir olmaması nedeniyle oldukça konforsuzdur. Diğer yandan sadece anlık veri sunabilir. Yani sadece kan örneği alınan andaki glikoz düzeyi bu yöntemle öğrenilebilir.

FreeStyle Libre şeker ölçüm cihazı ile çocukların çok daha konforlu bir biçimde kendi kendine şeker testi yapmalarını sağlayabilirsin. Üst arka kolayca ve acısız uygulanan sensör, gün boyu her dakika ölçüm yapar ve ölçüm sonuçları okuyucu tarafından 15 dakikada bir kaydedilir. FreeStyle Libre sistemi bir sensör ve bir okuyucudan oluşur ve şeker ölçümünü kandan değil hücreler arası sıvıdan yapar. Eksiksiz glisemik profile ulaşılması için tek yapılması gereken 8 saatte bir sensörü okuyucuyla okutmak ve 14 günde bir sensörü yenilemektir. FreeStyle Libre ile yapılan ölçümlerde o andaki glikoz düzeyi, son 8 saatin şeker trendi, ayrıca şekerin seyir yönünü gösteren trend okları bulunur.

Kaydedilen verilerle oluşturulan farklı raporlar ile günlük şeker dalgalanmaları, hipoglisemi ve hiperglisemi atak sıklığı gibi önemli bilgiler elde edilir.  Şekerin seyir yönünü gösteren trend okları gün içindeki aktivitelerin şeker durumuna etkisini açıkça gösterir ve şeker farkındalığını artırır.

 

Çocuklarda Diyabet Ne Zaman Görülür? (Çocuklarda Şeker Hastalığı Ne Zaman Görülür?)

 

Çocuklarda diyabet, bebeklikten itibaren görülebilir. Ancak en sık görüldüğü dönem, ergenliktir. Sıklıkla 10-12 yaş arasında çocuklara diyabet teşhisi konulduğu saptanmıştır.

 

Çocuklarda Diyabet Tedavisi

 

Bebeklik ve çocukluk diyabetinde tedaviden çok, diyabetin kontrol altına alınması ile normale yakın bir yaşam hedeflenir. Bu amaçla öncelikle hekimin verdiği reçete uygulanır. Doğru beslenme, egzersiz ve sürekli şeker ölçümü ile diyabetin kontrol altına alınması amaçlanır. Diyabet tedavisinde hekim yönlendirmesi çok önemlidir.

 

Çocukluk Çağı Diyabetinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

 

·       Düzenli hekim kontrolü önemsenmelidir.

·       Sürekli şeker ölçümü yapılmalı ve veriler hekimle paylaşılmak üzere not edilmelidir.

·       Çocuk, diyabet günlüğü konusunda bilgilendirilmelidir.

·       Hastalık ve ateşlenme durumunda kullanıyorsa insülin miktarı arttırılabilir. (hekime danışarak)

·       Hastalık ve ateşlenme olduğunda evde şeker ölçümü sıklaşmalıdır.

·       Bulantı, kusma olduğunda vakit kaybetmeden acile gidilmelidir.

 

Kaynak 1: Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği, Çocukluk Çağı Diyabeti Tanı ve Tedavi Rehberi, 2018.                                                                

Kaynak 2: Uzm. Dr. Nursel Muratoğlu Şahin, Dr. Sami Ulus, Çocukluk Çağı Diyabeti Tanı ve Tedavi Rehberi, Ankara-2018

 

ADC2019-02-57

DİĞER MAKALELER